Πανηγυρικός λόγος για την Επέτειο της 25ης Μαρτίου (2026)

Με ιδιαίτερη χαρά, συγκίνηση και υπερηφάνεια γιορτάζουμε σήμερα τη συμπλήρωση 205 χρόνων από την Εθνική Παλιγγενεσία του 1821. Γιατί γιορτάζει η Παναγιά, γιορτάζει κι η Πατρίδα. «Σήμερον χαράς Ευαγγέλια». Αιτία αυτής της χαράς είναι τα δύο «Χαίρε»: Το «Χαίρε Κεχαριτωμένη Μαρία» και το «Χαίρε, ω Χαίρε, Λευτεριά».

Με το πρώτο «Χαίρε», ο Υιός και Λόγος του Θεού γίνεται άνθρωπος, «Ο υιός του Θεού, υιός της Παρθένου γίνεται», «Ο λόγος σάρξ εγένετο και εσκήνωσεν εν ημίν».  Ο Θεός συγχωρεί τον άνθρωπο και στέλνει τον μονογενή του Υιό, για να σηκώσει στους αναμάρτητους ώμους Του όλη την αμαρτία του κόσμου.

Με το δεύτερο «Χαίρε», ανέτειλε, επιτέλους, η ευλογημένη ημέρα της 25ης Μαρτίου 1821. «Ο Ευαγγελισμός του Έθνους», είναι η αρχή του αγώνα που ευαγγελίζεται την Ελευθερία, έτσι όπως την εκλαμβάνει η συνείδηση του Έλληνα, ως αγαθό, ως ιδανικό, ως αρετή σύμφυτη με τον χαρακτήρα του φορέα της, που είναι ελεύθερος και Θεοσεβής. Κι έγινε το θαύμα, το μέγα θαύμα. Η Ελλάδα ελευθερώνεται. 

Η ψυχή του ανθρώπου γίνεται παντοδύναμη όταν συνεπαρθεί από μια μεγάλη ιδέα. Οι Έλληνες ήταν φλογισμένες ψυχές που ζητούσαν το αδύνατο. Όμως η αξία του ανθρώπου είναι αυτή: Να ζητάει και να ξέρει πως ζητάει το αδύνατο και να ‘ναι σίγουρος πως θα το φτάσει και να πολεμά γι’ αυτό, πέρα από κάθε λογική, με πίστη και με πείσμα. 

Αναφέρει ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης στον λόγο του στην Πνύκα στις 8 Οκτωβρίου 1838: «Όταν αποφασίσαμε να κάμουμε την Επανάσταση, δεν εσυλλογισθήκαμε, ούτε πόσοι είμεθα, ούτε πως δεν έχουμε άρματα, ούτε ότι οι Τούρκοι εβαστούσαν τα κάστρα και τας πόλεις, ούτε κανένας φρόνιμος μάς είπε: «που πάτε εδώ να πολεμήσετε με τα σιταροκάραβα βατσέλια». Αλλά, ως μια βροχή, έπεσε εις όλους μας η επιθυμία της Ελευθερίας μας και όλοι και οι κληρικοί και οι προεστοί και οι καπεταναίοι και οι πεπαιδευμένοι και οι έμποροι, μικροί και μεγάλοι, όλοι εσυμφωνήσαμε εις αυτόν τον σκοπό και εκάμαμε την επανάσταση».

Παρά τις δυσμενείς εξωτερικές συνθήκες, το σάλπισμα της Ελευθερίας βρήκε τους Έλληνες συσπειρωμένους για την αποτίναξη του ζυγού. Κάτω από το λάβαρο της επανάστασης ενώθηκαν προύχοντες και αγρότες, κλεφταρματολοί και καπεταναίοι, εξέχουσες μορφές της Διασποράς και εκκλησιαστικοί άντρες, με την απόφαση να ανακτήσει το Έθνος «την πολιτικήν αυτού ύπαρξιν και ανεξαρτησίαν», όπως τονιζόταν στη λακωνική διακήρυξη της Πρώτης Εθνοσυνέλευσης τον Ιανουάριο του 1822. 

Η ιστορική παράδοση του ελληνικού έθνους, η πνευματική και οικονομική άνοδος του παροικιακού και του υπόδουλου Ελληνισμού κατά τον τελευταίο αιώνα της τουρκοκρατίας, η διάδοση των φιλελεύθερων ιδεών της εποχής, η οργανωτική προετοιμασία από τη Φιλική Εταιρεία και οι ετοιμοπόλεμες δυνάμεις των κλεφτών και των αρματολών, υπήρξαν τα θεμέλια, πάνω στα οποία στηρίχτηκε η Επανάσταση του 1821. Με συνεκτικό κρίκο την ορθόδοξη θρησκεία, τη γλώσσα και την παράδοση, το Γένος κατόρθωσε να διαφυλάξει την εθνική και ιστορική του ταυτότητα, να επιβιώσει και να αγωνιστεί για την απόκτηση της ελευθερίας του.

Οι κρίσιμες φάσεις, από τις οποίες πέρασε η Επανάσταση – οι διωγμοί και οι σφαγές των αμάχων, οι εμφύλιες συγκρούσεις, η ενίσχυση των σουλτανικών στρατευμάτων από τον αιγυπτιακό στρατό και στόλο – δεν έκαμψαν το φρόνημα των αγωνιστών: οι επαναστατικές εστίες που διατηρήθηκαν άσβεστες στην Πελοπόννησο, τη Στερεά Ελλάδα και στα νησιά, και η συνεχής φροντίδα για την πολιτική οργάνωση των απελευθερωμένων περιοχών επιβεβαίωναν τη θέληση όλων των Ελλήνων να αγωνιστούν μέχρις εσχάτων για την επίτευξη του στόχου που είχαν θέσει οι πρωτεργάτες της εθνεγερσίας.  

Καθώς πλησιάζει η Κυριακή των Βαΐων και η συμπλήρωση δύο αιώνων από την ηρωική έξοδο του Μεσολογγίου, ας αφιερωθεί ένα τμήμα του πανηγυρικού στο Μεσολόγγι που «είχε για τείχος έναν φράχτη», πολιορκημένο απ’ όλες τις δυνάμεις της Τουρκιάς και της Αιγύπτου, όπου γράφτηκε αθάνατο έπος ηρωισμού και λευτεριάς.

Για έναν ολάκερο χρόνο όλες οι προτάσεις για παράδοση απορρίφθηκαν περήφανα και παλικαρίσια από τον ηρωικό λαό του Μεσολογγίου, που σύσσωμος βρισκόταν στις επάλξεις. 

Όσο κρατούσαν ακόμα, απέκρουαν τις επιθέσεις κι όταν αυτό πια ήταν αδύνατο, επιχείρησαν τη νύχτα της 10ης Απριλίου του 1826, καθώς ξημέρωνε η Κυριακή των Βαΐων, τη Μεγάλη Έξοδο, που τους καταξιώνει αιώνια στην εκτίμηση των ανθρώπων, έτσι ώστε να μπορούμε να πούμε σήμερα: «Κάθε ελεύθερος άνθρωπος είναι δημότης Μεσολογγίου».

Ας έχουμε στον νου μας ότι οι άνθρωποι που σήμερα τιμούμε, δεν λαχταρούσαν μόνο τη γέννηση ενός ανεξάρτητου ελληνικού κράτους. Αντίθετα, αγωνίστηκαν μέχρι θανάτου για κοινά, πανανθρώπινα και διαχρονικά ιδανικά, όπως φαίνεται ξεκάθαρα στις πάλλουσες διακηρύξεις του Ρήγα Φεραίου, στο συγκινητικό κάλεσμα του Υψηλάντη, στις εμπεριστατωμένες αναλύσεις του Κοραή, στα παιδευτικά απομνημονεύματα του Μακρυγιάννη, στις θρυλικές εμψυχώσεις  του Κολοκοτρώνη. Για έναν κόσμο καλύτερο, εκεί όπου η αυθαιρεσία και η καταπάτηση της ελευθερίας θα αποτελούν εγκλήματα. 

Οι οικουμενικές αξίες του ελληνισμού αποτελούν και σήμερα το απαραίτητο εφόδιο για την ανθρωπότητα, για να πάψει να  επιφυλάσσει στον εαυτό της νέες συμφορές, να σταματήσει να αναζητά στη βία αλλά στον έντιμο και ειλικρινή διάλογο τη λύση για τα προβλήματα. 

Ως ευλαβείς προσκυνητές σήμερα όλοι μας κλίνουμε νοερά το γόνυ μπροστά στους τάφους των αθάνατων νεκρών μας και υψώνουμε με ευγνωμοσύνη τον νου και την καρδιά μας στους ελευθερωτές, τους ήρωες και μάρτυρες των ηρωικών αγώνων του 1821. Τους υποσχόμαστε ότι είμαστε έτοιμοι και στο μέλλον να υποστούμε κάθε θυσία για να υπερασπιστούμε και να διατηρήσουμε κάθε σπιθαμή του Ελληνικού χώρου, διατηρώντας τις παραδόσεις μας και κάνοντας πράξη την ομόνοια, την ενότητα και την αδερφοσύνη. 

Η σημερινή ημέρα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται απλώς ως μια εορταστική επέτειος με σημαιοστολισμούς, παρελάσεις και άλλες τιμητικές εκδηλώσεις. Είναι η ημέρα που μας υποχρεώνει να αναζωπυρώσουμε την ιστορική μας κληρονομιά αντιλαμβανόμενοι το ιερό μας χρέος, συνειδητοποιώντας την ταυτότητά μας και επαναπροσδιορίζοντας τον ρόλο μας σε εποχές που οι μέχρι τώρα σταθερές κλονίζονται!

Γιατί, «σε τούτα εδώ τα μάρμαρα, κακιά σκουριά δεν πιάνει, μηδέ αλυσίδα στου Ρωμιού και στ’ αγεριού το πόδι. Εδώ το φως!»